WENSEN: Freek en Roza hebben behoefte aan een comfortabel huis van ongeveer 90 m2. Ze willen zelf één slaapkamer op de begane grond met een badkamer een apart toilet. De kinderen zouden elk op een afgesloten vide of kleine slaapkamer kunnen slapen. De woonkamer en keuken mogen gecombineerd worden, liefst met ruim glas naar het terras op het zuiden. Ze hebben de voorkeur voor een warmtepomp, of in ieder geval een systeem waarmee het zowel in de winter als in de zomer aangenaam is. Ze hebben voor het project een budget van €200.000, oftewel zo'n €2.200/m2.

BUDGET: het budget van €200.000,- voor 90 m2 is krap wanneer het om nieuwbouw gaat. We hebben het eerder wel voor elkaar gekregen, maar het kan alleen wanneer elke keuze van het ontwerp en bouwproces hiermee rekening houdt. Wij vinden zelf dat dit niet ten koste mag gaan vaan ecologische overwegingen. Met het mantra "ruwbouw = afbouw" is het mogelijk om houtskeletbouw op een eenvoudige en betaalbare manier aan te brengen. We laten ons hierbij leiden door wat het materiaal kan, hoe iets effectief op de bouw te monteren valt, en omarmen vervolgens het gebouw als eindproduct. De kunst is om details zo te ontwerpen dat het er meteen fraai uit ziet. Het zelfde geldt voor het gebruik van installaties, want je bent met een warmtepomp en een balansventilatie zo €75.000,- kwijt aan alles wat met elektra, sanitair en verwarming te maken heeft. Soms loont het om beter te isoleren en bijvoorbeeld geen warmtepomp te nemen, omdat de investering daarvoor eigenlijk niet terug te verdienen valt–zeker in het geval van een recreatiewoning die niet permanent bewoond wordt.

UITDAGING: met marktconforme prijzen zou een eenvoudige recreatiewoning van 90 m2 uitkomen op minimaal €240.000,- exclusief aannemerskosten en winstmarges van zo'n 15%. Maar dan moet je zelf delen van die taken overnemen, en dan zit er nog geen risicomarge of rek in het budget . Normaal gesproken is een budget van zo'n €275.000,- voor 80 m2 toch het absolute minimum om mee rekening te houden. Normaal gesproken... want het kan wel degelijk anders. Wij zien mogelijkheden om te ontwerpen aan een "zelfbouw" pakket dat we samen en onder begeleiding van experts kunnen monteren. Daarnaast kunnen we kijken of het mogelijk is om met studenten te bouwen, waarmee de bouw een leerproces wordt voor iedereen die betrokken is. Waar mogelijk kunnen we materialen hergebruiken en op zoek gaan naar betaalbare oplossingen zoals strobalen. Dit vraagt van allen wel om het omarmen van een uniek proces waarbij de logistiek minstens zo belangrijk wordt als het ontwerp zelf.

BODEMGESTUURD: voor het ontwerp zelf moeten we rekening houden met de zwakke veengrond. Momenteel zitten er houten palen onder het gebouw met een levensduur van ca. 25 jaar. Die palen zijn eigenlijk niet te herstellen, en het is moeilijk (maar niet onmogelijk) om palen toe te voegen in het huidige gebouw. Het is belangrijk om te verkennen of het gebouw gestript kan worden tot het skelet, en vervolgens te kijken of de constructie weer goed ondersteund kan worden. Een eventueel nieuw ontwerp zou hoe dan ook uit moeten gaan van de bodem als vertrekpunt. Dat betekent:

• (1) windlasten minimaliseren (oriëntatie ZW/NO)
• (2) sneeuwlasten minimaliseren (hellend dak richting 60º)
• (3) winterzon maximaliseren (ZO)
• (4) het gewicht minimaliseren van het gebouw (lichte houtconstructie)
• (5) zorgen dat een fundering in de toekomst hersteld kan worden.

HERGEBRUIK: de meest radicale optie zou zijn het oude gebouw zo veel mogelijk te behouden. Dit kan door alle afwerking te verwijderen tot alleen het skelet overblijft. Dit geraamte kan vervolgens opnieuw gefundeerd, opgetild, en verstevigd worden. Je zit dan wel vast aan de huidige vorm en afmetingen. Het constructieve hout dat overblijft kan ook gedemonteerd worden en hergebruikt voor een nieuwe constructie, al is het maar voor binnenwanden of vides. We stellen voor om de gedemonteerde bouwmaterialen op te slaan voor hergebruik. Dit heeft twee voordelen:

• (1) je hoeft het niet af te voeren
• (2) je hebt minder materiaal nodig in aanschaf

KEUZE: de grote keuze gaat over de vraag of het huidige gebouw niet grondig opgeknapt kan worden, voordat we volledig overstappen op een nieuwbouwproject. Dit kan kostenbesparend zijn, maar is ook gewoon een ethische vraag die je altijd moet stellen bij een dergelijk project. Het is makkelijk om een gebouw weg te denken, maar waar gaat het materiaal heen? Zadelen we dan niet anderen op met een probleem? Het ontmantelde materialen kunnen hergebruikt worden, maar de constructie zelf kan mogelijk behouden blijven of waar nodig aangepast. De constructie kan van buiten geïsoleerd worden et b.v. strobalen.